22 აპრილს, პეკინში, კომერციის მინისტრმა ვანგ ვენთაომ და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრმა მარიამ ქვრივიშვილმა ხელი მოაწერეს ჩინეთ-საქართველოს თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების განახლების პროტოკოლს. კომერციის სამინისტროს მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციის დეპარტამენტის წარმომადგენელმა პროტოკოლის ინტერპრეტაცია წარმოადგინა.

I. პროტოკოლის მნიშვნელობა 

ჩინეთ-საქართველოს თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმება არის პირველი თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმება, რომელიც ინიცირებული და დადებულია ჩინეთის მიერ „სარტყლისა და გზის“ ინიციატივის წარდგენის შემდეგ, და ასევე პირველი თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმება ჩინეთსა და ევრაზიულ ქვეყანას შორის, რომელმაც მყარი ინსტიტუციური საფუძველი ჩაუყარა და ძლიერი იმპულსი შესძინა ორმხრივ ეკონომიკურ და სავაჭრო თანამშრომლობას. ჩინეთის სტატისტიკის თანახმად, 2025 წელს ჩინეთსა და საქართველოს შორის ორმხრივმა ვაჭრობამ 2.699 მილიარდ აშშ დოლარს მიაღწია, რაც დაახლოებით 175.41%-ით მეტია 2017 წელს შეთანხმების ძალაში შესვლამდე არსებულ მაჩვენებელთან შედარებით. მაღალი ხარისხის ქართული სასოფლო-სამეურნეო და საკვები პროდუქტები, როგორიცაა ღვინო, ყავა და მინერალური წყალი, სწრაფად შემოდის ჩინეთის ბაზარზე, ხოლო ჩინური ელექტრონული პროდუქტები და ციფრული მომსახურება ფართო პოპულარობით სარგებლობს ქართველ მომხმარებლებს შორის.

განახლებული შეთანხმება ასახავს ჩინეთსა და საქართველოს შორის ტრადიციულ მეგობრობასა და პოლიტიკურ ურთიერთნდობას და ასევე წარმოადგენს ორივე ქვეყნის პრაგმატულ ქმედებას ნამდვილი მულტილატერალიზმის მისაღწევად და პროტექციონიზმის წინააღმდეგ საბრძოლველად. შეთანხმება წარმოადგენს ორი ქვეყნის ლიდერების მიერ ჩინეთ-საქართველოს სტრატეგიული პარტნიორობის გაღრმავების შესახებ მიღწეული მნიშვნელოვანი კონსენსუსის განხორციელების პრაქტიკულ შედეგს და მნიშვნელოვან ღონისძიებას მაღალი დონის გახსნილობის შესახებ ჩინეთის კომუნისტური პარტიის მე-20 ცენტრალური კომიტეტის მეოთხე პლენარული სხდომის სულისკვეთების განსახორციელებლად. ეს შექმნის ახალ სივრცეს ჩინეთსა და საქართველოს შორის მომავალი თანამშრომლობისთვის, ხელს შეუწყობს ორმხრივი ვაჭრობისა და ინვესტიციების გაფართოებას, ორი ქვეყნის კომპანიებს შორის თანამშრომლობას და შექმნის უფრო გამჭვირვალე და მოსახერხებელ ბიზნეს გარემოს. ჩინეთისთვის საქართველოში ინვესტიციები უფრო უსაფრთხო და მოსახერხებელი იქნება, ხოლო თანამშრომლობის შესაძლებლობები ისეთ სფეროებში, როგორიცაა ციფრული ეკონომიკა, ახალი ენერგია და ინფრასტრუქტურა, კიდევ უფრო გაიხსნება. საქართველოსთვის ჩინეთში მაღალი ხარისხის სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის ექსპორტი გამარტივდება, ხარჯები კი შემცირდება, რაც გამოიწვევს ჩინეთში ექსპორტის კიდევ უფრო აჩქარებას.

II. პროტოკოლის შესახებ ზოგადი ინფორმაცია

ჩინეთმა და საქართველომ თავისუფალი ვაჭრობის შესახებ მოლაპარაკებები 2015 წლის დეკემბერში დაიწყეს, შეთანხმებას ხელი 2017 წლის მაისში მოაწერეს და ის ოფიციალურად 2018 წლის იანვარში შევიდა ძალაში. საფუძვლიანი კვლევისა და დეტალური კონსულტაციების შემდეგ, ორივე მხარემ შეთანხმების განახლების შესახებ მოლაპარაკებები 2025 წლის ივლისში დაიწყო. მოლაპარაკებების ორი რაუნდის შემდეგ, შეთანხმების შინაარსი ისეთ სფეროებში, როგორიცაა სანიტარული და ფიტოსანიტარიული ზომები (SPS), ვაჭრობის ტექნიკური ბარიერები (TBT), ინვესტიციები და ელექტრონული კომერცია, გაფართოვდა და გაუმჯობესდა. 2025 წლის ნოემბერში, პრემიერ-მინისტრ ლი ციანგისა და პრემიერ-მინისტრ ირაკლი კობახიძის თანდასწრებით, მინისტრმა ვანგ ვენთაომ და მინისტრმა მარიამ ქვრივიშვილმა შანხაიში ხელი მოაწერეს ურთიერთგაგების მემორანდუმს შეთანხმების განახლების შესახებ მოლაპარაკებების დასრულებასთან დაკავშირებით და შეთანხმდნენ, რომ პროტოკოლს რაც შეიძლება მალე მოაწერდნენ ხელს.

III. პროტოკოლის ძირითადი შინაარსი

შეთანხმების თავდაპირველი ტექსტის საფუძველზე, ეს განახლება ძირითადად მოიცავს SPS და TBT თავების განახლებას და ინვესტიციებისა და ელექტრონული კომერციის შესახებ ორი ახალი თავის დამატებას.

(I) SPS თავი. 

განახლებული SPS თავი უფრო მაღალ მოთხოვნებს აკისრებს ორივე ქვეყანაში შესაბამისი კანონებისა და რეგულაციების გამჭვირვალობას და ადგენს კონსულტაციის მექანიზმს, რაც ხელს უწყობს ორ მხარეს შორის დროულ კომუნიკაციას, ორმხრივ სასოფლო-სამეურნეო და სასურსათო პროდუქტებით ვაჭრობაში ტექნიკური საკითხების ეფექტურად გადაჭრას და არასაჭირო შემოწმებისა და კარანტინის ხარჯების ეფექტურად შემცირებას. პირველ რიგში, დაემატა ტექნიკური კონსულტაციისა და SPS ქვეკომიტეტების შესახებ ახალი პუნქტები, რომლებიც განმარტავს ტექნიკური კონსულტაციის პროცესს, SPS ქვეკომიტეტის შემადგენლობასა და ფუნქციებს და ა.შ.; მეორე, კიდევ უფრო დაიხვეწა ექვივალენტობის, გამჭვირვალობისა და ტექნიკური თანამშრომლობის შესახებ პუნქტები და წესები, რაც განმარტავს კონსულტაციისა და ინფორმაციის მიწოდების მოთხოვნებს, გამჭვირვალობის დარღვევების შესახებ შეტყობინების ვალდებულებას და ტექნიკური თანამშრომლობის ფარგლებში ინფორმაციის გაცვლას; მესამე, განისაზღვრა საკონტაქტო პუნქტებისთვის პასუხისმგებელი კონკრეტული დეპარტამენტები და დაემატა საკონტაქტო პუნქტის ინფორმაციაში ცვლილებების შესახებ შეტყობინების ვალდებულება.

(II) ტექნიკური ბარიერების შესახებ თავი. 

ტექნიკური ბარიერების შესახებ განახლებული თავი ინარჩუნებს შეთანხმების თავდაპირველ წესებსა და ჩარჩოს, ამასთანავე ავსებს და აუმჯობესებს ზოგიერთ დებულებას პრაქტიკულობის გასაუმჯობესებლად. ეს ხელს უწყობს სტანდარტების, ტექნიკური რეგულაციებისა და შესაბამისობის შეფასების პროცედურების კოორდინაციისა და ურთიერთაღიარების გაუმჯობესებას ორ მხარეს შორის, ამცირებს ვაჭრობისთვის არასაჭირო ტექნიკურ ბარიერებს და ეფექტურად აუმჯობესებს ვაჭრობას. პირველ რიგში, ის ამატებს შესაბამისობის ვალდებულებებს ადგილობრივი თვითმმართველობებისთვის; მეორე, ის ამატებს ურთიერთაღიარების მექანიზმებს, როგორიცაა საერთაშორისო მრავალმხრივი შეთანხმებები და შესაბამისობის შეფასების ორგანოებს შორის შეთანხმებები, რაც განმარტავს, რომ ორივე მხარეს შეუძლია მოლაპარაკებების წარმოება ურთიერთაღიარების შეთანხმებებზე; მესამე, ის მიუთითებს ვალდებულებაზე, კონკრეტულ გარემოებებში უზრუნველჰყოს შესაბამისი ტექნიკური რეგულაციებისა და შესაბამისობის შეფასების პროცედურების ინგლისურენოვანი შეჯამება; მეოთხე, ის განმარტავს ტექნიკური კონსულტაციების დაწყების 60-დღიან ვადას; და მეხუთე, ის ხელს უწყობს სტანდარტიზაციის ორგანოებს შორის ორმხრივ თანამშრომლობას.

(III) ინვესტიციები 

ეს ახალი თავი შედგება ცხრა მუხლისგან, რომლებიც მოიცავს დამტკიცების პროცედურებს, ინვესტიციების ხელშეწყობას და ზოგად პრინციპებს. ინვესტიციების დამტკიცებისა და მასთან დაკავშირებული ინფორმაციის გამჭვირვალობის გაზრდით, შესაბამისი პროცესების სტანდარტიზაციით და ფარული ბარიერების და გაურკვევლობების შემცირებით, მისი მიზანია ორივე მხარის ინვესტორებისთვის სტაბილური, სამართლიანი და პროგნოზირებადი ინსტიტუციური გარემოს უზრუნველყოფა, ორმხრივი პირდაპირი ინვესტიციების შემდგომი წახალისება და ხელშეწყობა. კერძოდ: 1) იგი განმარტავს, რომ მხარეებს შეუძლიათ ერთმანეთის ინვესტიციების წახალისება უცხოური ინვესტიციების პოლიტიკის შესაბამისად და ინფორმაციის გაზიარების გაზრდა; 2) ის მოითხოვს შესაბამისი საინვესტიციო რეგულაციების, საერთაშორისო შეთანხმებების და დამტკიცების უფლებამოსილებების საჯაროდ გამჟღავნებას; 3) ის ითვალისწინებს, რომ ინვესტიციების დამტკიცების პროცედურები უნდა იყოს ობიექტური და გამჭვირვალე; და 4) ის კიდევ ერთხელ ადასტურებს 1993 წლის ჩინეთ-საქართველოს ორმხრივი საინვესტიციო შეთანხმების ვალიდურობას.

(IV) ელექტრონული კომერცია

ეს ახალი თავი მოიცავს 17 მუხლს, რომელიც მოიცავს განმარტებებს, ზოგად დებულებებს, საბაჟო გადასახადებს და შიდა ელექტრონული ტრანზაქციების ჩარჩოს. ის ყოვლისმომცველად ადგენს ელექტრონული კომერციის წესების სისტემას, ეფექტურად აუმჯობესებს საზღვრისპირა ელექტრონული კომერციის ხელშეწყობას, არეგულირებს მონაცემთა ნაკადს და უზრუნველყოფს სტაბილურ ინსტიტუციურ გარანტიას ორმხრივი ელექტრონული კომერციის თანამშრომლობისთვის. კერძოდ: 1) იგი განსაზღვრავს შესაბამის განმარტებებს და წესების გამოყენების ფარგლებს; 2) ორივე მხარე დროებით ათავისუფლებს ელექტრონულ გადარიცხვებს ტარიფებისგან, ქმნის ელექტრონული კომერციის სამართლებრივ ჩარჩოს საერთაშორისო წესებზე მითითებით, აღიარებს ელექტრონული ხელმოწერების იურიდიულ ნამდვილობას და ხელს უწყობს ელექტრონულ ავთენტიფიკაციას; 3) აძლიერებს ონლაინ მომხმარებელთა დაცვას, პერსონალურ მონაცემთა დაცვას და არეგულირებს კომერციულ ელექტრონულ ინფორმაციას; 4) განმარტავს ელექტრონული გადახდების ზედამხედველობისა და სტანდარტების მოთხოვნებს; 5) ორივე მხარე აძლიერებს გაცვლას და თანამშრომლობას ისეთ სფეროებში, როგორიცაა ფინანსური ტექნოლოგიების ინდუსტრია.

IV. პროტოკოლის ძალაში შესვლა და განხორციელება. 

პროტოკოლის ხელმოწერის შემდეგ, ორივე მხარე შესაბამისად დაასრულებს ქვეყნის შიდა დამტკიცების პროცედურებს, რათა ხელი შეუწყოს პროტოკოლის ადრეულ ძალაში შესვლას და განხორციელებას. ჩვენ დაუყოვნებლივ გამოვაქვეყნებთ პროტოკოლის ხელმოწერილ ტექსტს ჩინეთის თავისუფალი სავაჭრო ზონის სამსახურის ვებსაიტზე (http://fta.mofcom.gov.cn) საზოგადოებისთვის.