5 ივნისს, ელჩმა ჭოუ ციენმა ინტერვიუ ჩაწერა მალხაზ გულაშვილთან, ცნობილი ქართული მედიაჰოლდინგ „ჯორჯიან თაიმსის“ ხელმძღვანელთან და გადაცემა  „რეალური პოლიტიკის“ წამყვანთან. ელჩი ჭოუ ციენის ინტერვიუ ეთერში 12 ივნისს გავიდა. იხილეთ ტექსტი:

1. საქართველოს საპარლამენტო დელეგაცია, პარლამენტის თავმჯდომარის, შალვა პაპუაშვილის ხელმძღვანელობით, ჩინეთში იმყოფებოდა. შალვა პაპუაშვილმა ამ ვიზიტს ისტორიული უწოდა. პეკინში გაიმართა  ძალიან საინტერესო და ნაყოფიერი შეხვედრები უმაღლესი დონის ხელმძღვანელობასთან, როგორც ჩინეთის სახალხო კრების, ასევე საკონსულტაციო ასამბლეის, წევრებთან.  უახლოეს მომავალში ჩინეთსა და საქართველოს შორის ურთიერთობები კიდევ უფრო მეტად გაღრმავდება. როგორ შეაფასებდით ამ შეხვედრას?

ჩინეთის ეროვნული სახალხო კონგრესის მუდმივი კომიტეტის თავმჯდომარის, ჭაო ლეძის მოწვევით, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე შალვა პაპუაშვილი 18-20 მაისს ჩინეთში დელეგაციას ხელმძღვანელობდა. ვიზიტის ფარგლებში, დელეგაციას შეხვდნენ ჩინეთის სახალხო პოლიტიკური საკონსულტაციო კონფერენციის ეროვნული კომიტეტის თავმჯდომარე ჭაო ლეძი და თავმჯდომარე ვანგ ხუნინგი. ჩინურმა მხარემ ასევე მოაწყო დელეგაციის ვიზიტი შაანსის პროვინციის ქალაქ სიანში, ასევე ჩინეთის საგარეო საქმეთა უნივერსიტეტსა და ცნობილ საწარმოებში. რამდენადაც ვიცი, პარლამენტის თავმჯდომარემ და მისმა დელეგაციამ პეკინიდან სიანში მგზავრობისას თვითმფრინავის ნაცვლად სპეციალურად ჩქაროსნული მატარებლით ისარგებლეს. მჯერა, რომ დელეგაციამ პირადად გამოსცადა ჩინეთის სამეცნიერო და ტექნოლოგიური პროგრესის შესანიშნავი მიღწევები და იხილა ჩინეთში ურბანული და სოფლის განვითარების ახალი იერსახე.

შალვა პაპუაშვილის ვიზიტი 20 წლის განმავლობაში საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის პირველი ვიზიტია ჩინეთში, რაც სრულად აჩვენებს ჩინეთსა და საქართველოს შორის არსებული სტრატეგიული პარტნიორობის მაღალ დონეს. საკანონმდებლო გამოცდილების გაზიარება ორი ქვეყნის მმართველობის სფეროში მიმოცვლის მნიშვნელოვანი ნაწილია. შეხვედრის დროს ორივე მხარემ არაერთხელ გაუსვა ხაზი, რომ ჩინეთსა და საქართველოს შორის მეგობრობას მრავალწლიანი ისტორია აქვს და ჩვენი ქვეყნები არიან კარგი პარტნიორები, რომლებიც ერთმანეთს პატივს სცემენ და ენდობიან. პოლიტიკურ, საკანონმდებლო, ეკონომიკურ, სავაჭრო, კულტურულ და სხვა სფეროებში თანამშრომლობის გაღრმავება ორივე ქვეყნის საერთო მისწრაფებაა.

ჩინეთი და საქართველო მალე დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების 34-ე წლისთავს აღნიშნავენ. ჩვენ გვჯერა, რომ ურთიერთპატივისცემისა და ორმხრივად მომგებიანი თანამშრომლობის პრინციპებზე დაყრდნობით, ჩინეთ-საქართველოს ურთიერთობები მომავალში კიდევ უფრო განვითარდება. ჩვენ მზად ვართ, ვითანამშრომლოთ საქართველოსთან ორივე მხარის ლიდერების მიერ მიღწეული მნიშვნელოვანი კონსენსუსის განსახორციელებლად და ხელი შევუწყოთ ჩინეთ-საქართველოს სტრატეგიულ პარტნიორობას ორივე ქვეყნისა და მათი ხალხების კეთილდღეობისთვის.

2. ნიშანდობლივია, რომ ქართული დელეგაცია იმყოფებოდა ქალაქ სიანში, შაანსის პროვინციაში, რომელიც არის სწორედ ის ადგილი, საიდანაც დაიწყო აბრეშუმის გზა. დღეს, როდესაც ვსაუბრობთ შუა დერეფნის მნიშვნელობაზე, მის ფუნქციონირებასა და მისი პოტენციალის სრულად ათვისებაზე, მნიშვნელოვანია, რომ საქართველოს საპარლამენტო დელაგაციის ვიზიტი სწორედ სიანში შეხვედრებით დასრულდა.  როგორ აფასებთ ,,დიდი აბრეშუმის გზის“ ისტორიულ მნიშვნელობას და თანამედროვე პერსპექტივებს მსოფლიო პოლიტიკისთვის ამ სრულიად ქაოსურ ვითარებაში?

დაახლოებით ძვ.წ. 140 წელს, ჩინეთში ხანის დინასტიის დროს, ჭანგ ციენი ჩანგანიდან, ამჟამინდელი შაანსის პროვინციის ქალაქი სიანიდან, გაემგზავრა და აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის დამაკავშირებელი გზა გახსნა. ათასობით წლის განმავლობაში უძველესი აბრეშუმის გზა ხელს უწყობდა ევრაზიის ქვეყნებს შორის ვაჭრობას და აღმოსავლურ და დასავლურ ცივილიზაციებს შორის მიმოცვლას. ამ პროცესის დროს, საქართველო, თავისი უნიკალური გეოგრაფიული მდებარეობის გამო, უძველეს აბრეშუმის გზაზე მნიშვნელოვან წერტილად იქცა. შეიძლება ითქვას, რომ ჩინეთი-საქართველო და მათი ხალხები სწორედ უძველესი აბრეშუმის გზის წყალობით დაახლოვდნენ და დამეგობრდნენ.

დღევანდელი მსოფლიო გაურკვევლობითაა სავსე, ისეთი მწვავე საკითხები, როგორიცაა უკრაინის კრიზისი და შუა აღმოსავლეთში არსებული ვითარება, საერთაშორისო სამრეწველო და მიწოდების ჯაჭვების შეფერხებას იწვევს, რის გამოც ქვეყნები შეშფოთებას გამოთქვამენ. ჯერ კიდევ 2013 წელს, ჩინეთის პრეზიდენტმა სი ძინფინგმა წამოაყენა „სარტყლისა და გზის“ ინიციატივა, რომელსაც მრავალი ქვეყნის, მათ შორის საქართველოს, გამოხმაურება მოჰყვა. „აბრეშუმის გზის“ სულისკვეთების ბირთვია მშვიდობა და თანამშრომლობა, გახსნილობა და ინკლუზიურობა, ურთიერთსწავლება და საერთო სარგებელი. ჩინეთისა და მრავალი პარტნიორი ქვეყნის ერთობლივი ძალისხმევით, „სარტყლისა და გზის“ ინიციატივა პოპულარულ საერთაშორისო პროდუქციისა და თანამშრომლობის პლატფორმად იქცა. დასრულდა და ექსპლუატაციაში შევიდა არაერთი მნიშვნელოვანი პროექტი, როგორიცაა ჩინეთ-ლაოსის რკინიგზა, ჯაკარტა-ბანდუნგის ჩქაროსნული რკინიგზა, უნგრეთ-სერბეთის რკინიგზა და პირეოსის პორტი. ჩინეთ-ევროპის სარკინიგზო ექსპრესი აგრძელებს აზიასა და ევროპას შორის ახალი სახმელეთო სატრანსპორტო დერეფნების გახსნას. „სარტყლისა და გზის“ გასწვრივ მდებარე ქვეყნებში მგზავრთა და ტვირთების გადაზიდვის შესაძლებლობები განუწყვეტლივ იხვეწება, რაც ხელს უწყობს ქვეყნებს შორის შეუფერხებელ ვაჭრობას, ინფრასტრუქტურულ კავშირს და ხალხთაშორის მიმოსვლას. საქართველომაც ხელშესახები სარგებელი მიიღო „სარტყლისა და გზის“ ინიციატივაში მონაწილეობით. ჩინური კომპანიების მიერ აშენებულმა მაგისტრალებმა, რკინიგზამ და სხვა პროექტებმა სასიცოცხლო როლი ითამაშეს საქართველოს ლოგისტიკისა და სატრანსპორტო შესაძლებლობების გაუმჯობესებაში.

პრაქტიკა გვაჩვენებს, რომ ჩინეთს მსოფლიოსთვის სტაბილურობა და დარწმუნებულობა მოაქვს, ხოლო „სარტყლისა და გზის“ ინიციატივა პარტნიორი ქვეყნებისთვის განვითარებისა და კეთილდღეობის მიღწევის შესანიშნავ შესაძლებლობას წარმოადგენს. საქართველო ხელსაყრელი გეოგრაფიული პირობებით გამოირჩევა და ევრაზიის დამაკავშირებელი მნიშვნელოვანი ჰაბის ფუნქციას ასრულებს. ჩვენ გვჯერა, რომ „სარტყლისა და გზის“ ინიციატივის ფარგლებში ჩინეთ-საქართველოს თანამშრომლობის მუდმივად გაღრმავებასთან ერთად, განსაკუთრებით კი „შუა დერეფნის“ „სარტყლისა და გზის“ ინიციატივასთან სტრატეგიული თანხვედრის წყალობით, საქართველო შეძლებს, უკეთ გამოიყენოს საკუთარი უპირატესობები, ხელი შეუწყოს ეროვნულ განვითარებასა და აღორძინებას და გააუმჯობესოს საკუთარი ხალხის კეთილდღეობა.

3. საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ მოხსენება გააკეთა ჩინეთის საგარეო საქმეთა უნივერსიტეტში, სადაც  მიმოიხილეს ორ ქვეყანას შორის ეკონომიკური ურთიერთობა და ვაჭრობის დინამიკის ზრდა: ,,ყველაზე მნიშვნელოვანი ისაა, რომ ჩინურ ბაზარზე ძალიან გაიზარდა საქართველოდან ექსპორტი. ჩინეთი მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი ბაზარია და ბუნებრივია, აქ ქართული პროდუქციის მოხვედრა უმნიშვნელოვანესია” – განაცხადა საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ.

ისაუბრეს ორი ქვეყნის პოლიტიკურ მდგომარეობაზეც, რაც გამოიხატება ჩინეთის მხრიდან საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის მხარდაჭერასა და საქართველოს მხრიდან „ერთი ჩინეთის” პრინციპის მხარდაჭერაში. ქართულმა მხარემ მადლობა გადაუხადა ჩინურ მხარეს საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის მხარდაჭერისთვის და აღუქვა მასპინძლებს, რომ დარჩებოდნენ  ერთგული ერთიანი ჩინეთის პოლიტიკისა. როგორ წარმოგიდგენიათ საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის საქმეში ჩინეთის როლი და შუამავლობა?

ჩინეთი და საქართველო სტრატეგიული პარტნიორები არიან, რომლებიც პატივს სცემენ, ენდობიან და მტკიცედ უჭერენ მხარს ერთმანეთს მათი ძირითადი ინტერესების საკითხებში. ჩინეთი ყოველთვის პატივს სცემდა საქართველოს სუვერენიტეტსა და ტერიტორიულ მთლიანობას და აფასებს საქართველოს პოლიტიკას ტერიტორიული საკითხების მშვიდობიანი გზით მოგვარების შესახებ. ჩინეთი მხარს უჭერს საქართველოს და ყველა დიპლომატიურ ძალისხმევას, რომელიც ხელს უწყობს კონფლიქტების მოგვარებას და ხანგრძლივი  მშვიდობის შენარჩუნებას. 26 მაისს, ჩინეთმა, როგორც უშიშროების საბჭოს მიმდინარე თვის თავმჯდომარემ, მაღალი დონის შეხვედრა მოიწვია ნიუ-იორკში, გაეროს შტაბ-ბინაში თემაზე: „გაეროს წესდების მიზნებისა და პრინციპების დაცვა და გაეროზე დაფუძნებული საერთაშორისო სისტემის გაძლიერება“, შეხვედრაზე დასასწრებად და სიტყვით გამოსასვლელად ასევე მიწვეული იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის პირველი მოადგილე, გიორგი ზურაბაშვილი. გაეროს წესდების მიზნებისა და პრინციპების მხარდაჭერა ნიშნავს ორმაგი სტანდარტების, უნილატერალიზმისა და ძალისმიერი პოლიტიკის წინააღმდეგ ბრძოლას; ეს ნიშნავს საერთაშორისო წესრიგის ქვაკუთხედის დაცვას, რომელიც მოიცავს განვითარებადი და მცირე და საშუალო ზომის ქვეყნების, მათ შორის საქართველოს, სუვერენიტეტს.

გასულ წელს თქვენთან ინტერვიუში მე ვისაუბრე ჩინეთის უნიკალურ მიდგომაზე ცხელი წერტილების საკითხების მოგვარებაში. საუდის არაბეთსა და ირანს შორის ისტორიული შერიგება და კამბოჯასა და ტაილანდს შორის წარმატებული ცეცხლის შეწყვეტა ჩინეთის აქტიური შუამავლობის შედეგი იყო. ჩვენ პატივს ვცემთ ცხელი წერტილების საკითხებში ჩართული მხარეების სურვილებს და მზად ვართ, ვითანამშრომლოთ ყველა მხარესთან, რათა კონსტრუქციული როლი შევასრულოთ საერთაშორისო დავების მშვიდობიანი გზით მოგვარების ხელშეწყობაში.

4. საქართველოსთვის ძალზე მნიშვნელოვანია ჩინეთთან პარტნიორობა საკუთარი ეკონომიკის გასაძლიერებლად. აგრეთვე მსხვილი ჩინური ინვესტიციების მოზიდვა და ჩინელი ინვესტორების დაინტერესება საქართველოთი. როგორ ფიქრობთ, რა სფეროებში შეიძლება მომავალში ითანამშრომლოს ქართულ-ჩინურმა ეკონომიკამ?

2026 წლის 22 აპრილს, ჩინეთის კომერციის მინისტრმა ვანგ ვენთაომ და საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრმა მარიამ ქვრივიშვილმა, რომლებიც შესაბამისად წარმოადგენდნენ ჩინეთსა და საქართველოს, პეკინში ხელი მოაწერეს ჩინეთ-საქართველოს თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების განახლების პროტოკოლს. განახლებულ პროტოკოლს დაემატა ახალი თავი ინვესტიციების შესახებ, მათ შორის ცხრა მუხლი, რომლებიც მოიცავს გამოყენების სფეროს, ინვესტიციების ხელშეწყობას და დამტკიცების პროცედურების ზოგად პრინციპებს. ინვესტიციების დამტკიცებისა და მასთან დაკავშირებული ინფორმაციის გამჭვირვალობის გაზრდით, შესაბამისი პროცესების სტანდარტიზაციით და ფარული ბარიერების და გაურკვევლობების შემცირებით, იგი მიზნად ისახავს ორივე მხარის ინვესტორებისთვის სტაბილური, სამართლიანი და პროგნოზირებადი ინსტიტუციური გარემოს უზრუნველყოფას. გვჯერა, რომ პროტოკოლის ძალაში შესვლით, ის კიდევ უფრო შეუწყობს ხელს და გაამარტივებს ჩინეთსა და საქართველოს შორის ორმხრივ პირდაპირ ინვესტიციებს.

ჩინეთსა და საქართველოს შორის ეკონომიკური ურთიერთშევსების საფუძველზე, ჩინეთი მიიჩნევს, რომ ორ ქვეყანას შორის ეკონომიკური თანამშრომლობის დიდი პოტენციალი არსებობს შემდეგ სფეროებში:

პირველ რიგში, სუფთა ენერგია და მწვანე განვითარება. საქართველო ხასიათდება მთიანი რელიეფითა და მრავალი მდინარით, ერთ ფართობზე ჰიდროენერგეტიკული რესურსით ერთ-ერთი წამყვანია მსოფლიოში, გამოირჩევა ასევე ქარისა და მზის ენერგიის უხვი რესურსით. თუმცა, ამჟამად ის ელექტროენერგიის მნიშვნელოვან დეფიციტს განიცდის. საქართველოს მიერ დადგენილი ათწლიანი ენერგეტიკული განვითარების სტრატეგიის თანახმად, ქვეყანა მიზნად ისახავს 2036 წლისთვის 11,500 მეგავატის მთლიანი დაყენებული მოცულობის  მიღწევას, ელექტროენერგიის თვითკმარობის მიღწევას და ჭარბი ელექტროენერგიის ევროპაში ექსპორტს. ეს სტრატეგია ასევე მოიცავს ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის მშენებლობას, მათ შორის ქვესადგურებისა და გადამცემი ხაზების მშენებლობასა და მოდერნიზაციას. ჩინეთის სუფთა ენერგიის ინდუსტრია გლობალური ლიდერია, რომელიც მსოფლიოში პირველ ადგილზეა ჰიდროენერგეტიკის, ფოტოელექტრობის და ქარის ენერგიის დაყენებული მოცულობით, სრული სამრეწველო ჯაჭვით და მნიშვნელოვანი ხარჯების უპირატესობებით. გარდა ამისა, ჩინეთს აქვს მნიშვნელოვანი უპირატესობები ქვესადგურებისა და გადამცემი ხაზების მშენებლობაში, მათ შორის მასშტაბური, მოწინავე ტექნოლოგიები, სწრაფი და სრული თვითკონტროლის მქონე მთელი სამრეწველო ჯაჭვი. მას აქვს მსოფლიოში უდიდესი ულტრამაღალი ძაბვის გადამცემი ქსელი, რომელსაც შეუძლია ხელი შეუწყოს საქართველოს, ჩამოყალიბდეს რეგიონულ ენერგეტიკულ ცენტრად.

მეორე, თანამშრომლობა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციით ვაჭრობასა და ტექნოლოგიებში. ჩინეთ-საქართველოს თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმება საშუალებას აძლევს სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტებს, როგორიცაა ღვინო, ჩინეთის ბაზარზე ნულოვანი ტარიფებით შევიდეს. ღვინის ინდუსტრია საქართველოს საყრდენი ინდუსტრიაა, ჩინეთი კი უკვე მისი მეოთხე უდიდესი საექსპორტო ბაზარია. ქართული მინერალური წყალი ძალიან კარგად იყიდება ჩინური ელექტრონული კომერციის პლატფორმებზე. 2025 წელს ორმა ქვეყანამ ხელი მოაწერა პროტოკოლს ჩინეთში ექსპორტირებული ქართული თაფლისა და ფრინველის ხორცის შემოწმებისა და კარანტინის შესახებ, სულ მალე ჩინეთში ექსპორტი შესაძლებელი იქნება. გარდა ამისა, საქართველოში ზომიერი კლიმატი, ნაყოფიერი ნიადაგი და უხვი სასოფლო-სამეურნეო რესურსია, ხოლო ჩინეთის დარგვისა და კულტივირების ტექნოლოგიები, ასევე წვეთოვანი ირიგაცია და სხვა სასოფლო-სამეურნეო ტექნოლოგიები, მსოფლიოში წამყვან პოზიციას იკავებს. ორივე მხარეს შეუძლია, ორი ქვეყნის წარმომადგენლების მიერ 2025 წელს ხელმოწერილი თანამშრომლობის მემორანდუმის განხორციელება განიხილოს, როგორც შესაძლებლობა, შეისწავლოს რესურსების ურთიერთგაცვლა და გააღრმაოს თანამშრომლობა მოსავლის მოყვანის, მეცხოველეობის, მეთევზეობისა და სასოფლო-სამეურნეო ინფრასტრუქტურის სფეროებში.

მესამე, ინფრასტრუქტურის განახლება და ლოგისტიკური თანამშრომლობა. საქართველოს აქვს ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობა და აქტიურად მონაწილეობს „შუა დერეფნის“ მშენებლობაში, ხელს უწყობს მის თავსებადობას „სარტყლისა და გზის“ ინიციატივასთან და დიდი ძალისხმევით ავითარებს სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურას, როგორიცაა მაგისტრალები, რკინიგზა, პორტები და აეროპორტები. ინფრასტრუქტურის მშენებლობის სფეროში ჩინური კომპანიების შესაძლებლობები ფართოდ არის აღიარებული, მათ მნიშვნელოვანი უპირატესობები აქვთ ტექნოლოგიის, ღირებულებისა და ეფექტურობის მხრივ. მათ უკვე მიაღწიეს წარმატებას საქართველოს რკინიგზის მოდერნიზაციაში, E60-სა და ჩრდილოეთ-სამხრეთის დერეფნის ავტომაგისტრალების განახლებაში. ვინაიდან საქართველო საკუთარ თავს ევრაზიის ლოგისტიკურ ცენტრად მოიაზრებს, ინფრასტრუქტურული კავშირი კვლავ გრძელვადიან პრიორიტეტად რჩება, რაც კიდევ უფრო ფართო შესაძლებლობებს შექმნის ჩინეთ-საქართველოს თანამშრომლობისთვის.

მეოთხე, ციფრული ეკონომიკა და ხელოვნური ინტელექტი. საქართველო ისწრაფვის, გახდეს „ევრაზიის ციფრული ჰაბი“. ჩინეთის ციფრული ეკონომიკა მსოფლიოში მეორე ადგილზეა და მისი ტექნოლოგიები და გამოცდილება ჭკვიანი ქალაქების, 5G-სა და ხელოვნური ინტელექტის მხრივ, საქართველოს დაეხმარება  ციფრული ინფრასტრუქტურის განახლებაში. ორი ქვეყნის ხელისუფლებამ ხელი მოაწერა ურთიერთგაგების მემორანდუმებს ციფრული ეკონომიკის, ინვესტიციების და ხელოვნური ინტელექტის სფეროებში თანამშრომლობის შესახებ, რაც ინსტიტუციურ გარანტიებს უზრუნველყოფს. გარდა ამისა, ჩინეთმა გაეროს ფარგლებში შექმნა ხელოვნური ინტელექტის შესაძლებლობების განვითარების საერთაშორისო მეგობრობის ჯგუფი და მიესალმება საქართველოს გაწევრიანებას.

მეხუთე, სატრანსპორტო საშუალებებით ვაჭრობა, განსაკუთრებით მეორადი ავტომობილებით ვაჭრობა. გასულ წელს საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ გამოსცა ახალი რეგულაციები, რომლითაც აღიარებულია ჩინეთის სატრანსპორტო საშუალებების გამონაბოლქვის სტანდარტები; ცოტა ხნის წინ, საქართველოს მთავრობის მიერ დამტკიცებული დადგენილებით ასევე აღიარებულია ჩინეთის შესაბამისი სააგენტოების მიერ გაცემული სატრანსპორტო საშუალებების შემოწმების სერტიფიკატები. საქართველო ყოველთვის იყო მეორადი ავტომობილებით ვაჭრობის მნიშვნელოვანი ცენტრი სამხრეთ მაღალმთიანეთის რეგიონში. ითვლება, რომ ჩინეთ-საქართველოს თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების განახლებით და პოლიტიკური კავშირის გაგრძელებით, ქართული კომპანიები ახალ შესაძლებლობებს აღმოაჩენენ ჩინეთიდან საავტომობილო და მეორადი ავტომობილების იმპორტსა და გაყიდვაში.

5. ანაკლიის მშენებარე პორტი ბევრ სიკეთეს ჰპირდება ქართულ პოლიტიკასა და ეკონომიკას. მის მნიშვნელობაზე ყურადღებას ამახვილებენ როგორც საქართველოს შიგნით პოლიტიკური ძალები, ისე ევროპელი და ამერიკელი პოლიტიკოსები. თქვენი აზრით, ქართულ-ჩინური მომავალი ურთიერთობების გაღრმავებისთვის რა მნიშვნელობა ექნება ამ პორტს?

საქართველო ევრაზიის გზაჯვარედინზე მდებარეობს, მასზე გამავალი „შუა დერეფანი“ ჩინეთსა და ევროპას შორის უმოკლესი გზაა, რომელსაც განვითარების უდიდესი პოტენციალი აქვს. ანაკლიის პორტი „შუა დერეფნის“ მნიშვნელოვანი ნაწილია, რომელსაც შეუძლია, კიდევ უფრო გააძლიეროს სამრეწველო და მიწოდების ჯაჭვების სტაბილურობა ევრაზიის რეგიონში. ამას დიდი მნიშვნელობა აქვს საქართველოსა და დერეფნის გასწვრივ მდებარე სხვა ქვეყნებისთვის. ამჟამად, ჩინეთი, საქართველო, ევროპა და დერეფნის გასწვრივ მდებარე მხარეები დადებითად არიან განწყობილნი „შუა დერეფნის“ განვითარების მიმართ. ჩინურ კომპანიებს პორტების მშენებლობის გამორჩეული შესაძლებლობები აქვთ და მზად არიან, მონაწილეობა მიიღონ ანაკლიის პორტის მშენებლობაში კომერციული და საბაზრო პრინციპების შესაბამისად. მოხარულები ვართ, რომ ანაკლიის პორტში უკვე დაიწყო ფსკერსაღრმავებელი სამუშაოები და ტალღამტეხის მშენებლობა. ვიმედოვნებთ, პორტის მშენებლობა სწრაფად დასრულდება. იგი საქართველოს დაეხმარება, საიმედო, ეფექტური და კონკურენტუნარიანი კავშირის ჰაბად ჩამოყალიბდეს რეგიონში და უფრო მეტი წვლილი შეიტანოს ევროპასა და აზიას შორის კავშირის გაძლიერებაში.

6. ჩინეთში მყოფმა ქართულმა დელეგაციამ დიდი ყურადღება მიაქცია ჩინურ ტექნოლოგიებს, რომელთა განვითარებაშიც, უკანასკნელ ხანს, დიდი მიღწევები აქვს თქვენს ქვეყანას. ქართულმა მხარემ აქცენტები გააკეთა ამ სფეროში თანამშრომლობისა და ინფორმაციის გაცვლის მნიშვნელობაზე. როგორ ფიქრობთ, შესაძლებელი იქნება მაღალი ტექნოლოგიების კუთხით ორ ქვეყანას შორის თანამშრომლობა და ერთობლივი საწარმოების შექმნა?

ბოლო წლებში, ჩინეთმა ეპოქალურ წარმატებებს მიაღწია მაღალტექნოლოგიურ სფეროებში, მისი ყოვლისმომცველი ინოვაციური შესაძლებლობები კი მსოფლიოში წამყვან პოზიციებს იკავებს. რამდენიმე სტრატეგიულად განვითარებად ინდუსტრიაში, როგორიცაა ხელოვნური ინტელექტი და უახლესი პროგრამული უზრუნველყოფა, ავიაცია და მასშტაბური სამეცნიერო ობიექტები, მოწინავე წარმოება და მაღალი დონის აღჭურვილობა, საინფორმაციო-საკომუნიკაციო და კვანტური ტექნოლოგიები, ბიომედიცინა და სამედიცინო მოწყობილობები, ჩინეთი „მიმდევრიდან“ „გვერდით მორბენლად“, შემდეგ კი „ლიდერადაც“ კი იქცა. საქართველო დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს სამეცნიერო და ტექნოლოგიურ განვითარებას, განსაკუთრებით იმის გათვალისწინებით, რომ მთავრობამ ცალსახად განაცხადა საკუთარი განზრახვა, საქართველო რეგიონულ ციფრულ ჰაბად და მონაცემთა ცენტრად აქციოს მნიშვნელოვანი პროგრესის მიღწევით ისეთ სფეროებში, როგორიცაა ფინტექი, საინფორმაციო ტექნოლოგიების მომსახურება, აუთსორსინგი და ელექტრონული მმართველობა.

ჩინეთსა და საქართველოს აქვთ კარგი პოლიტიკური საფუძველი და ხელსაყრელი პირობები მაღალტექნოლოგიური თანამშრომლობისთვის. ორივე ქვეყნის შესაბამისმა სამთავრობო უწყებებმა ხელი მოაწერეს ურთიერთგაგების მემორანდუმებს ციფრული ეკონომიკის ინვესტიციების, ხელოვნური ინტელექტის და სოფლის მეურნეობის სფეროებში თანამშრომლობის შესახებ. ჩინეთი ყოველთვის  უფრო ღია დამოკიდებულებას იჩენდა საერთაშორისო თანამშრომლობის მიმართ ისეთ მოწინავე ტექნოლოგიებში, როგორიცაა ხელოვნური ინტელექტი, ვიდრე ბევრი დასავლური ქვეყანა. ორი ქვეყნის საწარმოებს შეუძლიათ, საქართველოს ინდუსტრიულ საფუძველზე დაყრდნობით, შეისწავლონ თანამშრომლობის შესაძლებლობები ისეთ სფეროებში, როგორიცაა ციფრული ეკონომიკა და საინფორმაციო ტექნოლოგიების მომსახურება, ხელოვნური ინტელექტი და ჭკვიანი ქალაქები, დიდი მონაცემების დამუშავების ცენტრები, ფინტექი, ელექტრონული კომერციის ლოგისტიკური სისტემები, სუფთა ენერგიის ტექნოლოგიები, სოფლის მეურნეობის გაციფრულება და სხვა, რითაც მუდმივად გაიზრდება ჩინეთ-საქართველოს შორის პრაქტიკული თანამშრომლობის დონე.

7. საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ ისაუბრა ორ ქვეყანას შორის ტურიზმის განვითარების პოტენციალზეც: ,,ჩვენ შარშან გვყავდა 100 000-ზე მეტი ვიზიტორი ჩინეთიდან და ვიმედოვნებთ, რომ ეს რიცხვი პირდაპირი რეისების დამატებასთან ერთად კიდევ უფრო გაიზრდება.“ რა იზიდავს ჩინელ ტურისტს საქართველოში და რით შეიძლება ჩვენმა ქვეყანამ კიდევ უფრო დააინტერესოს ჩინელი ვიზიტორი?

ჩინეთიც და საქართველოც ხანგრძლივი ისტორიის მქონე უძველესი ცივილიზაციებია, ჩვენს ხალხებს დიდი ხნის მეგობრობა აკავშირებთ. მე ვფიქრობ, ორ უძველეს ცივილიზაციას შორის ურთიერთმიზიდულობა და ერთმანეთის დაფასება გარდაუვალია. ჩინურ ინტერნეტ სივრცეში საქართველოს შესახებ მრავალი სამოგზაურო გზამკვლევია, ბევრი ჩინელი ტურისტი ახსენებს საქართველოს ბრწყინვალე ბუნების პეიზაჟებს, გემრიელ სამზარეულოს, სტუმართმოყვარე ხალხს და ძვირფას ღვინოს. სულ რაღაც გასულ კვირას საქართველომ პარტნიორი ქვეყნის სტატუსით მონაწილეობა მიიღო შანხაის საერთაშორისო ტურისტულ გამოფენაში, რამაც ჩინეთში კიდევ ერთხელ გამოიწვია საუბრები საქართველოში მოგზაურობასთან დაკავშირებით. შანხაისა და თბილისს შორის პირდაპირი ავიარეისი, რომელიც 15 ივლისს გაიხსნა, კიდევ უფრო დაეხმარება საქართველოს აღმოსავლეთ და სამხრეთ ჩინეთის ეკონომიკურად ყველაზე განვითარებული რეგიონების მაცხოვრებლების მოზიდვაში.

მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს უხვი ტურისტული რესურსები, უვიზო მიმოსვლა და პირდაპირი ფრენები ჩინეთსა და საქართველოს შორის მყარ უპირატესობებს იძლევა, მე მჯერა, რომ მეტი ჩინელი ტურისტის მოსაზიდად, საქართველოს შეუძლია კიდევ უფრო გააუმჯობესოს „პროგრამული უზრუნველყოფის“ ასპექტი, როგორიცაა ჩინურენოვანი აბრების და საინფორმაციო დაფების განთავსება აეროპორტებსა და ტურისტულ ღირსშესანიშნაობებში, რომლებსაც ჩინელი ტურისტები ხშირად სტუმრობენ. ჩინეთ-საქართველოს შორის ფინანსურ სფეროში თანამშრომლობის გაღრმავებასთან ერთად, ჩვენ მივესალმებით მეტ ქართულ ბიზნესს, რომელიც მხარს დაუჭერს ჩინური მობილური გადახდის აპლიკაციების გამოყენებას, როგორიცაა WeChat Pay და Alipay, რაც, გვჯერა, ნამდვილად გაზრდის ჩინელი ტურისტების დანახარჯებს საქართველოში. ჩინეთი აქტიურად უწყობს ხელს მე-15 ხუთწლიან გეგმას და გამავალი ტურიზმის, განსაკუთრებით კი მაღალი ხარისხის გამავალი ტურიზმის მოთხოვნა კიდევ უფრო გაიზრდება. ტურიზმის სფეროთი დაკავებულ ქართველ ხალხს შეუძლია, აქტიურად გააფართოოს საკუთარი ბიზნესი ინდივიდუალური ტურების მიმართულებით, მაგალითად, ღირსშესანიშნაობების ტურს შეიძლება დაემატოს ისეთი აქტივობები, როგორიცაა ღვინის დეგუსტაცია, ტრადიციული საქორწილო წეს-ჩვეულებების გაცნობა და ლაშქრობა ისეთ ადგილებში, როგორიცაა სვანეთი.

8. საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე იმედოვნებს, რომ ჩინეთის პარლამენტის თავმჯდომარეც ეწვევა საქართველოს. პარლამენტის თავმჯდომარეებმა ისაუბრეს ორი ქვეყნის პარლამენტარებს შორის საქმიანი და პირადი ურთიერთობების მნიშვნელობაზე.

„გარდა ოფიციალური საუბრისა, ჩვენ გვქონდა ასევე შესაძლებლობა, რომ გვესაუბრა იმაზე, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია პარლამენტარებს შორის პირადი ურთიერთობები და გაცვლა. მოვიწვიეთ დელეგაციები საქართველოში და მოვიწვიეთ პარლამენტის თავმჯდომარე. მისი პირველი რეაქცია მაიმედებს, რომ მალე იქნება შესაძლებელი ეს ვიზიტი განხორციელდეს. ჩინეთის პარლამენტის თავმჯდომარეს დიდი ინტერესი აქვს საქართველოს და მისი კულტურის მიმართ. ჩვენ ორი უძველესი ცივილიზაცია ვართ და ამ მხრივ ვფიქრობ, რომ ეს ურთიერთინტერესი ბუნებრივიც არის“, – აღნიშნა შალვა პაპუაშვილმა. რა პერსპექტივა აქვს ორი ქვეყნის პარტნიორობის კიდევ უფრო გაღრმავებას?

2023 წელს ჩინეთ-საქართველოს შორის სტრატეგიული პარტნიორობის დამყარების შემდეგ, ორ ქვეყანას შორის თანამშრომლობა პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, სავაჭრო, კულტურულ და სხვა სფეროებში მუდმივად ღრმავდება. ამ თვეში ჩინეთსა და საქართველოს შორის დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების 34-ე წლისთავი აღინიშნება და მჯერა, რომ ორივე ქვეყნის ლიდერების სტრატეგიული ხელმძღვანელობით, ჩინეთ-საქართველოს ურთიერთობებში აუცილებლად იქნება ახალი მიღწევები.

ჩინეთ-საქართველოს საკანონმდებლო ორგანოებს შორის მჭიდრო თანამშრომლობა არსებობს. ჩინეთის ეროვნულმა სახალხო კონგრესმა მიიღო და ასევე მონაწილეობდა ჩინეთში ვიზიტით მყოფი რამდენიმე მაღალი დონის ქართული დელეგაციის მიღებაში, ორი ქვეყნის საკანონმდებლო ორგანოებმა დააარსეს მუდმივი ორმხრივი მეგობრობის ჯგუფები. მე მჯერა, რომ ჩინეთ-საქართველოს ურთიერთობების მუდმივ განვითარებასთან ერთად, ორი ქვეყნის საკანონმდებლო ორგანოებს შორის თანამშრომლობაც კიდევ უფრო გაღრმავდება, რაც ხელს შეუწყობს  ორმხრივ ურთიერთობებს.

9. ,,ყველა გზა რომში მიდის“ 21-ე საუკუნის 20-იანი წლების მიწურულს აღმოჩნდა, რომ ეს ისტორიული ფრაზა ტრანსფორმირდა, მსოფლიო პოლიტიკის ყველა გზა ჩინეთში მიდის. გასული დღეების მანძილზე პეკინში ვიხილეთ ჯერ ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტის, ხოლო შემდეგ რუსეთის პრეზიდენტის ვიზიტები. განვიხილოთ მათი მნიშვნელობა ცალ-ცალკე. ირანთან ომში მყოფი აშშ-ს პრეზიდენტი ჩამოდის ჩინეთში, რის შემდეგაც აკეთებს მნიშვნელოვან განცხადებებს, რომ ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება ირანთან გახანგძლივდება, ხოლო მოლაპარაკებათა პროცესი გაგრძელდება. რამდენად დიდია სამშვიდობო პროცესებში ჩინეთის პრეზიდენტის როლი და როგორ უყურებს ჩინეთი ამერიკა-ირანის დაპირისპირებას?

თქვენ ახლახან ახსენეთ პრეზიდენტ სი ძინფინგსა და აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპს შორის შეხვედრა. მოკლედ შევაჯამებ ორი სახელმწიფო მეთაურის მოსაზრებებს შუა აღმოსავლეთში არსებულ ვითარებასთან დაკავშირებით: პრეზიდენტმა სი ძინფინგმა პრეზიდენტ ტრამპს განუმარტა ჩინეთის მუდმივი პოზიცია და ხაზი გაუსვა, რომ ძალის გამოყენებით პრობლემების გადაჭრა შეუძლებელია და ერთადერთი სწორი გზა დიალოგია. ჩინეთი მოუწოდებს აშშ-სა და ირანს, განაგრძონ უთანხმოებებისა და დავების, მათ შორის ბირთვული საკითხის, მოგვარება მოლაპარაკებების გზით და მხარს უჭერს ჰორმუზის სრუტის სწრაფ გახსნას ცეცხლის შეწყვეტის შენარჩუნების საფუძველზე. ჩინეთი მიიჩნევს, რომ აღნიშნული პრობლემის სრულებით გადაწყვეტა შესაძლებელია ცეცხლის სამუდამოდ შეწყვეტით.

სახელმწიფო მეთაურის დიპლომატია წარმართავს ჩინეთის გამორჩეულ დიპლომატიას. პრეზიდენტმა სი ძინფინგმა არაერთხელ განმარტა ჩინეთის პოზიცია შუა აღმოსავლეთის საკითხთან დაკავშირებით და ბევრჯერ მონაწილეობდა სიღრმისეულ მოლაპარაკებებში მრავალი ქვეყნის ლიდერთან, მათ შორის პრეზიდენტ ტრამპთან, საერთაშორისო მწვავე საკითხებთან დაკავშირებით. პრეზიდენტმა სი ძინფინგმა წამოაყენა ოთხპუნქტიანი წინადადება შუა აღმოსავლეთში მშვიდობისა და სტაბილურობის შენარჩუნებისა და ხელშეწყობის შესახებ, რაც ფუნდამენტურ ხელმძღვანელობას უწევს ჩინეთის დიპლომატიურ საქმიანობას რეგიონში დაძაბულ ვითარებასთან დაკავშირებით.

იქნება ეს უკრაინის კრიზისი თუ შუა აღმოსავლეთში არსებული დაძაბულობა, ჩინეთი არ არის მათში ჩართული მხარე, თუმცა ის ყოველთვის დაჟინებით მოითხოვდა დავების მშვიდობიანი გზით მოგვარებას საკუთარი შესაძლებლობების ფარგლებში და აქტიურად ინარჩუნებდა საერთაშორისო სამრეწველო და მიწოდების ჯაჭვების სტაბილურობას, რითაც ნათლად აჩვენებდა დიდი სახელმწიფოს პასუხისმგებლობას.

10. ჰორმუზის სრუტის კრიზისი ჩინეთის ეკონომიკას ძალზე აზარალებს, რომლის უსწრაფესი მოგვარება თქვენი ქვეყნის ინტერესებშია. ირანი არ თმობს საკუთარ პოზიციებს გამდიდრებულ ურანთან დაკავშირებით, ამერიკა კი აცხადებს, რომ იბრძოლებს იქამდე, ვიდრე ირანში საბოლოოდ არ აღმოფხვრის ატომური იარაღის შექმნის საშიშროებას. როგორ უნდა მოგვარდეს ეს კონფლიქტი ისე, რომ ძალზე არ დაზარალდეს მსოფლიო და მათ შორის ჩინური ეკონომიკა?

ჩინეთის პოზიცია ირანში არსებულ ვითარებასთან დაკავშირებით ძალიან ნათელია. ეს არის ომი, რომელიც არასდროს უნდა მომხდარიყო და მისი გაგრძელების საჭიროება არ არსებობს. თუმცა, არაზუსტია იმის თქმა, რომ ჰორმუზის სრუტის კრიზისმა ჩინეთის ეკონომიკა მძიმედ დააზარალა. ჩინეთს აქვს უხვი სტრატეგიული ენერგეტიკული რეზერვი, მწვანე ენერგია მისი ეკონომიკის უდიდეს ნაწილს შეადგენს. ნავთობისა და გაზის შიდა ფასები დიდად არ გაზრდილა და ეკონომიკა, განსაკუთრებით ექსპორტი, კარგად მუშაობს. თუმცა, გამოსავლის უფრო ადრე პოვნა სასიკეთოა როგორც აშშ-სთვის და ირანისთვის, ასევე რეგიონის ქვეყნებისა და მთლიანად მსოფლიოსთვის.

აშშ-სა და ირანს შორის ბოლო დროს მიღწეული ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება, რომლის მიზანიც საკითხის მოლაპარაკებების გზით მოგვარება იყო, რეგიონის ქვეყნებისა და საერთაშორისო საზოგადოების მიერ დადებითად იქნა შეფასებული. ჩინეთი ყოველთვის მიიჩნევდა, რომ დიალოგი და მოლაპარაკებები სწორი გზაა და პრობლემა სამხედრო გზით ვერ მოგვარდება. ჩვენ უნდა შევინარჩუნოთ საკითხების პოლიტიკური გზით მოგვარების მიმართულება და დიალოგისა და კონსულტაციების გზით მივაღწიოთ შედეგს. შესაბამისმა ქვეყნებმა უნდა უპასუხონ საერთაშორისო საზოგადოების მოწოდებას, რაც შეიძლება მალე გახსნან საზღვაო მარშრუტები და ერთობლივად შეინარჩუნონ გლობალური მიწოდების ჯაჭვების სტაბილურობა და შეუფერხებელი სვლა.

11. ამერიკაში დაბრუნებულმა აშშ-ს პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ არ დაუშვებს ვინმეს დამოუკიდებლობის აღიარებას, მას სურს, რომ ჩინეთის პრეზიდენტი დამშვიდდეს. როგორც ჩანს, ტრამპი თაივანის დამოუკიდებლობას გულისხმობდა. როგორ ფიქრობთ, ბაიდენის მიდგომა თაივანთან დაკავშირებით ტრამპმა საბოლოოდ შეცვალა?

ჩვენ მოვუსმინეთ პრეზიდენტ ტრამპის კომენტარს. თაივანის საკითხი ჩინეთისა და აშშ-ის ლიდერებს შორის შეხვედრის დროს განხილული ერთ-ერთი მთავარი თემა იყო. ჩინეთის პოზიცია ძალიან ნათელია:

პირველ რიგში, თაივანის საკითხი ჩინეთის შიდა საქმეა. ის, რომ კონტინენტური ნაწილი და თაივანი ერთ ჩინეთს ეკუთვნის, ისტორიული ფაქტი, თაივანის სრუტეში არსებული რეალური სტატუს-კვო და მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი საერთაშორისო წესრიგის მნიშვნელოვანი ნაწილია. ვიმედოვნებთ, რომ აშშ დაიცავს ერთი ჩინეთის პრინციპს და ჩინეთ-აშშ-ს სამ ერთობლივ კომუნიკეს და შეასრულებს თავის საერთაშორისო ვალდებულებებს.

მეორე, თაივანის საკითხი ჩინეთ-აშშ-ს ურთიერთობებში ყველაზე მნიშვნელოვანია, პატარა წვრილმანიც კი საერთო სიტუაციაზე აისახება. თუ ეს საკითხი კარგად მოგვარდა, ორ ქვეყანას შორის სტაბილური ურთიერთობა შენარჩუნდება, რაც ორივე მხარეს საშუალებას მისცემს მეტი ენერგია დაუთმოს ურთიერთსასარგებლო თანამშრომლობას, ხოლო თუ სათანადოდ არ მოგვარდა, ორი ქვეყანა შეიძლება ერთმანეთს დაუპირსპირდეს, რაც მთელ ჩინეთ-აშშ-ს ურთიერთობას ძალიან საშიშ სიტუაციაში ჩააგდებს.

მესამე, თაივანის სრუტეში მშვიდობისა და სტაბილურობის შენარჩუნება ორივე მხარის უდიდესი საერთო გამყოფია. ამის მიღწევის წინაპირობაა „თაივანის დამოუკიდებლობისთვის“ მხარის არ დაჭერა, რადგან „თაივანის დამოუკიდებლობა“ და თაივანის სრუტეში მშვიდობა ერთმანეთთან შეუთავსებელია.

შეხვედრის დროს ჩვენ ვიგრძენით, რომ აშშ-ის მხარეს ესმის ჩინეთის პოზიცია, მნიშვნელობას ანიჭებს ჩინეთის შეშფოთებას და საერთაშორისო საზოგადოების მსგავსად, არ აღიარებს თაივანის დამოუკიდებლობას, მისთვის ასევე მიუღებელია თაივანის დამოუკიდებლობისკენ სვლა. ჩინეთი იმედოვნებს, რომ აშშ მიიღებს კონკრეტულ ზომებს ჩინეთისა და აშშ-ის სახელმწიფო მეთაურებს შორის შეხვედრაზე მიღწეული მნიშვნელოვანი კონსენსუსის განსახორციელებლად, შეასრულებს თავის ვალდებულებებსა და განცხადებებს, თაივანის საკითხს მაქსიმალური სიფრთხილით მოეკიდება, შეწყვეტს „თაივანის დამოუკიდებლობის“ მომხრე სეპარატისტული ძალებისთვის არასწორი სიგნალების გაგზავნას და მიიღებს კონკრეტულ ზომებს თაივანის სრუტეში მშვიდობისა და სტაბილურობის დასაცავად და ჩინეთ-აშშ-ის ურთიერთობების სტაბილური განვითარების უზრუნველსაყოფად. ჩვენ ერთად უნდა ვიმუშაოთ ჩინეთსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებს შორის კონსტრუქციული და სტრატეგიულად სტაბილური ურთიერთობების გასამყარებლად.

12. პრეზიდენტ ტრამპს ჩინეთში ვიზიტის დროს მრავალი მსხვილი ამერიკული კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორი ახლდა თან. ხელი მოაწერა თუ არა ორმა მხარემ რაიმე სავაჭრო შეთანხმებას, განსაკუთრებით ხელოვნური ინტელექტის სფეროში?

ჩინეთის ვაჭრობის სამინისტრომ ადრე გამოაქვეყნა განცხადება ჩინეთსა და აშშ-ს შორის მიღწეული სავაჭრო-ეკონომიკური კონსენსუსის შესახებ. ჩინეთი დათანხმდა აშშ-ისთვის დაწესებული ტარიფების მოხსნას აშშ-ის მიერ დაწყებული სატარიფო ომის საპასუხოდ და ორივე მხარემ დადებით შედეგებს მიაღწია სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტებით, საავიაციო და სათადარიგო ნაწილებით ვაჭრობაში. მჯერა, რომ მომავალში ორივე მხარე მეტ კონსენსუსს და ორმხრივად სასარგებლო შედეგებს მიაღწევს სხვადასხვა სფეროში, მათ შორის ხელოვნური ინტელექტის მხრივ.

13. რაც შეეხება რუსეთის პრეზიდენტის თითქოსდა ნაჩქარევად დაგეგმილ ვიზიტს პეკინში აშშ-ს პრეზიდენტის ვიზიტიდან 2 დღეში, რომლის შემდეგაც პუტინმა განაცხადა, რომ კიდევ უფრო განმტკიცდა ჩინურ-რუსული სტრატეგიული ურთიერთობები, მათ შორის სამხედრო სფეროში. როგორია ორ ქვეყანას შორის სტრატეგიული პარტნიორობა, როდესაც უკრაინა-რუსეთს შორის ომს ბოლო არ უჩანს?

წელს ჩინეთ-რუსეთის სტრატეგიული პარტნიორობის დამყარების 30-ე წლისთავი და ჩინეთსა და რუსეთს შორის კეთილმეზობლობისა და მეგობრული თანამშრომლობის შესახებ ხელშეკრულების ხელმოწერის 25-ე წლისთავი აღინიშნება. 25 წლის წინ ჩინეთმა და რუსეთმა ხელი მოაწერეს კეთილმეზობლობისა და მეგობრული თანამშრომლობის შესახებ ხელშეკრულებას, რითაც იურიდიული ფორმით შეიქმნა ინსტიტუციური საფუძველი გრძელვადიანი კეთილმეზობლობისთვის, მეგობრობისთვის და ყოვლისმომცველი სტრატეგიული თანამშრომლობისთვის. მრავალი წლის განმავლობაში, ორივე ქვეყანა თანმიმდევრულად იცავდა ამ ხელშეკრულებით დადგენილ „ნეიტრალიტეტის, არაკონფრონტაციისა და მესამე მხარესთან არ დაპირისპირების“ პრინციპებს, რითაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ახალი ტიპის საერთაშორისო ურთიერთობების მშენებლობის ხელშეწყობაში. პრეზიდენტი სი ძინფინგი და პრეზიდენტი პუტინი შეთანხმდნენ ჩინეთსა და რუსეთს შორის კეთილმეზობლობისა და მეგობრული თანამშრომლობის შესახებ ხელშეკრულების გახანგრძლივებაზე და ხელი მოაწერეს 20 თანამშრომლობის დოკუმენტს ვაჭრობის, განათლების, მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების სფეროებში. ვიზიტის დროს ჩინეთმა და რუსეთმა ასევე გამოაქვეყნეს ერთობლივი დეკლარაცია მსოფლიო მულტიპოლარიზაციის და ახალი ტიპის საერთაშორისო ურთიერთობების მხარდაჭერის შესახებ.

რთული და არასტაბილური საერთაშორისო სიტუაციის წინაშე, ჩინეთი და რუსეთი აგრძელებენ ახალი ეპოქის ყოვლისმომცველი სტრატეგიული პარტნიორობის განვითარებას, რომელიც დაფუძნებულია თანასწორობაზე, ურთიერთპატივისცემაზე, კეთილსინდისიერებასა და ორმხრივად მომგებიან თანამშრომლობაზე. ორ მხარეს შორის პოლიტიკური ურთიერთნდობა განუწყვეტლივ ღრმავდება და თანამშრომლობა ვაჭრობის, ინვესტიციების, ენერგეტიკის, მეცნიერების, ტექნოლოგიების, კულტურისა და სხვა სფეროებში წინ მიიწევს. როგორც გაეროს უშიშროების საბჭოს მუდმივ წევრებს და მსოფლიოს მნიშვნელოვან დიდ სახელმწიფოებს, ჩინეთსა და რუსეთს გრძელვადიანი სტრატეგიული ხედვა აქვთ, მაღალი ხარისხის ყოვლისმომცველი სტრატეგიული კოორდინაციით ხელს უწყობენ საკუთარ ეროვნულ განვითარებას და უფრო სამართლიანი და თანასწორი გლობალური მმართველობის სისტემის შექმნას.

14. ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ შორს არ არის ის დრო, როდესაც პოტსდამის მსგავსი კონფერენცია გაიმართება ჩინეთის, რუსეთისა და ამერიკის მონაწილეობით, სადაც კიდევ 50 წლით გაიწერება მსოფლიოს გეოპოლიტიკური მომავალი. როგორ ფიქრობთ, ამგვარი კონფერენცია რამდენად რეალურია და როდისაა ის მოსალოდნელი?

თქვენი ეს ნათქვამი გაუგებარია, თუმცა მინდა აღვნიშნო, რომ ათ წელზე დიდი ხნის წინ პრეზიდენტმა სი ძინფინგმა შემოგვთავაზა კაცობრიობის საერთო მომავლის მქონე საზოგადოების შექმნის კონცეფცია. მიზანი იყო მსოფლიოსთვის ეთქვა, რომ კაცობრიობის მტრები ერთმანეთი კი არა, ომი, სიღარიბე, შიმშილი და უსამართლობაა. ამ გამოწვევების დაძლევა ინდივიდუალური ძალისხმევით შეუძლებელია, ეს მოითხოვს ერთიანობას და თანამშრომლობას. 26 მაისს, გაეროს უშიშროების საბჭოს მაღალი დონის შეხვედრაზე, ჩინეთმა კიდევ ერთხელ გაუსვა ხაზი გაეროს წესდების მიზნებისა და პრინციპების დაცვისა და საერთაშორისო სისტემის გაძლიერების მნიშვნელობას, რომლის ბირთვიც გაეროა. ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პოლიტიკური ბიუროს წევრმა და საგარეო საქმეთა მინისტრმა ვანგ იმ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ყველა ქვეყანამ უნდა მიაღწიოს ერთიანობას მულტილატერალიზმის დროშის ქვეშ, ხელი შეუწყოს უფრო სამართლიანი და თანასწორი გლობალური მმართველობის სისტემის შენებას და ერთობლივად ისწრაფვოდეს კაცობრიობის საერთო მომავლის მქონე საზოგადოების შექმნის მიზნისკენ. მსოფლიოს მომავალი მხოლოდ რამდენიმე სახელმწიფომ არ უნდა გადაწყვიტოს, საჭიროა საერთაშორისო საზოგადოების ჩართულობა და ერთობლივად დაგეგმვა. ჩვენ ასევე მივესალმებით საქართველოს მონაწილეობასაც ამ პროცესში.

15. მსოფლიო ვალუტას, დოლარს, რომელიც საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში მყარად იდგა და თავის პირობებს კარნახობდა სამყაროს, დღეს დიდი პრობლემები აქვს. მის წინააღმდეგ აღდგა აზიური სამყარო. ქვეყნებს აღარ სურთ დოლარის საშუალებით გადახდა და ყიდვა. ამ ფონზე ძალზე გამყარდა ჩინური იუენი. როგორ ფიქრობთ, ახლო მომავალში შეძლებს იუენი ახალ მსოფლიო ვალუტად ქცევას?

2008 წლის გლობალური ფინანსური კრიზისის შემდეგ, იუენის საერთაშორისო სტატუსი და გლობალური გავლენა სტაბილურად იზრდება. პირველი, მისი გლობალური გადახდის სტატუსი დღითიდღე მყარდება. SWIFT-ის 2025 წლის მონაცემების თანახმად, იუენი გლობალურ გადახდის ვალუტებს შორის მეექვსე ადგილზე იყო. ყოვლისმომცველი მახასიათებლების მიხედვით, იუენი მსოფლიოში სიდიდით მესამე გადახდის ვალუტა გახდა. მეორე, მან ისტორიულ გარღვევას მიაღწია ვაჭრობასა და ფინანსებში. ჩინეთის ცენტრალური ბანკის „2025 წლის იუენის ინტერნაციონალიზაციის ანგარიში“ აჩვენებს, რომ იუენი მსოფლიოში სიდიდით მეორე სავაჭრო-საფინანსო ვალუტა გახდა, მისი წილი 2024 წლის 8%-დან 8.3%-მდე გაიზარდა, რითაც გადააჭარბა ისეთ ძირითად ვალუტებს, როგორიცაა ევრო. მესამე, მისი წილი სავალუტო ტრანზაქციებში ზრდას განაგრძობს. საერთაშორისო ანგარიშსწორების ბანკის 2025 წლის გლობალური სავალუტო ბაზრის ანგარიში აჩვენებს, რომ იუენის წილი ტრანზაქციებში 8.6%-მდე გაიზარდა. მეოთხე, მისი საერთაშორისო სარეზერვო სტატუსი მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა. საერთაშორისო სავალუტო ფონდის SDR კალათაში, იუენი მსოფლიოში მესამე ადგილზეა, აშშ დოლარისა და ევროს შემდეგ.

მინდა ხაზგასმით აღვნიშნო, რომ იუენის საზღვრებს გარეთ გამოყენება ბუნებრივი პროცესია. ბიზნეს სუბიექტების მხრიდან იუენის გამოყენებაზე მოთხოვნა მუდმივად იზრდება. ჩინეთი გააგრძელებს იუენის ფლობისა და გამოყენებისთვის უკეთესი გარემოს შექმნას როგორც ადგილობრივი, ასევე უცხოური სუბიექტებისთვის, მუდმივად გააუმჯობესებს ინსტიტუციურ მოწყობას და ფინანსურ ინფრასტრუქტურას იუენის ტრანსსასაზღვრო გამოყენებისთვის, განახორციელებს დივერსიფიცირებულ მონეტარულ და ფინანსურ თანამშრომლობას, ხელს შეუწყობს იუენის ოფშორული ბაზრის განვითარებას და უზრუნველყოფს უფრო მეტ კომფორტს საზღვრებს გარეთ ვაჭრობისა და საინვესტიციო საქმიანობისთვის. მჯერა, რომ საერთაშორისო სავალუტო სისტემის მულტიპოლარიზაციის განვითარება დაეხმარება სუვერენული ვალუტის მქონე სახელმწიფოებს გააძლიერონ პოლიტიკური შეზღუდვები, გაზარდონ საერთაშორისო სავალუტო სისტემის მდგრადობა და უფრო ეფექტურად შეინარჩუნონ გლობალური ეკონომიკური და ფინანსური სტაბილურობა.

16. გლობალურ სამყაროში, სადაც თითქოს საერთაშორისო ნორმები ტოტალურად უარყოფილია, ჩინეთი სტაბილურობის ერთადერთ კუნძულად რჩება. როგორია ქვეყნის მომავალი საგარეო-პოლიტიკური ხედვა და რა მთავარი პოლიტიკური გამოწვევების წინაშე დგას დღეს ჩინეთი?

დღეს მსოფლიო საუკუნეების განმავლობაში არნახულ ცვლილებებს განიცდის, ხშირია რეგიონული და საერთაშორისო „ცხელი წერტილები“, აღდგა ჰეგემონიზმი, უნილატერალიზმი და ცივი ომის მენტალიტეტი, გლობალური ეკონომიკა  წინააღმდეგობებს ხვდება,  გლობალიზაცია კი უკან მიდის. ამ სირთულეებმა და გამოწვევებმა საერთაშორისო საზოგადოებაში ღრმა შეშფოთება გამოიწვია და ბევრი ქვეყანა, განსაკუთრებით კი გლობალური სამხრეთის ქვეყნები, იმედოვნებენ, რომ წამყვანი ძალები ზომებს მიიღებენ.

ერის სიდიადე ყველასთვის სარგებლის მოტანაში მდგომარეობს. დღეს ჩინეთი, როგორც დიდი სახელმწიფო, მსოფლიოს წინაშე თავის პასუხისმგებლობას იღებს და კაცობრიობისთვის ისტორიულ მისიას ასრულებს. ჩვენ კაცობრიობის საერთო მომავლის მქონე საზოგადოების შექმნას მივიჩნევთ ჩინეთის გამორჩეული დიპლომატიის ამაღლებულ მიზნად და ვიმედოვნებთ, რომ მსოფლიოს სხვა ქვეყნებთან თანამშრომლობით შევქმნით ხანგრძლივი მშვიდობის, საყოველთაო უსაფრთხოების, საერთო კეთილდღეობის, ღიაობის და ინკლუზიურობის მქონე სუფთა და ლამაზ მსოფლიოს.

თქვენ ახლახან ახსენეთ საერთაშორისო წესები და წესრიგი. გასულ წელს პრეზიდენტმა სი ძინფინგმა წამოაყენა გლობალური მმართველობის ინიციატივა, რომლის მიზანია გაეროს წესდების მიზნებისა და პრინციპების დაცვა, უფრო სამართლიანი და თანასწორი გლობალური მმართველობის სისტემის შექმნის ხელშეწყობა და კაცობრიობის საერთო მომავლის მქონე საზოგადოების შესაქმნელად ერთად მუშაობა. ჩინეთი ყოველთვის მიიჩნევდა, რომ მსოფლიოში მხოლოდ ერთი სისტემა არსებობს, კერძოდ, საერთაშორისო სისტემა, რომლის ბირთვიც გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაა; მხოლოდ ერთი, საერთაშორისო სამართალზე დაფუძნებული საერთაშორისო წესრიგი; და მხოლოდ ერთი წესების ერთობლიობა, საერთაშორისო ურთიერთობების ძირითადი ნორმები, რომლებიც გაეროს წესდების მიზნებსა და პრინციპებზეა დაფუძნებული. ჩვენ მზად ვართ ვითანამშრომლოთ მსგავსი შეხედულებების მქონე ქვეყნებთან, მათ შორის საქართველოსთან, გლობალური მმართველობის ინიციატივის განსახორციელებლად და გლობალური მმართველობის სისტემის უწყვეტი გაუმჯობესებისთვის.

წელს ჩინეთის მე-15 ხუთწლიანი გეგმა იწყება და დარწმუნებული ვართ, რომ გეგმაში გაწერილ ყველა მიზანს დროულად მივაღწევთ. აყვავებული ჩინეთი მსოფლიოსთვის უზარმაზარ შესაძლებლობებს ქმნის. ჩვენ მივესალმებით ყველა ქვეყანას, მათ შორის საქართველოს, გაიზიარონ ჩინეთის განვითარების მოგების წილი და ერთად წავიდეთ მოდერნიზებული ლამაზი მომავლისკენ.